Mevduat faizi nasıl hesaplanır? Brüt, net ve stopaj

Finans 101 · 5 dk okuma

Bankanın vitrinindeki "yıllık %45 faiz" ile 32 gün sonra hesabına geçen para çoğu zaman aynı beklentiyi vermez. Arada iki şey vardır: vadenin gün sayısı ve stopaj (gelir vergisi kesintisi). Bu yazıda mevduat faizinin nasıl hesaplandığını, brütten nete nasıl geçildiğini örnekle anlatıyoruz.

Basit faiz formülü

Vadeli mevduatta faiz genellikle basit faiz yöntemiyle, vadenin gün sayısına göre hesaplanır. İlan edilen oran yıllık olduğu için gün oranına çevrilir.

Brüt faiz = Anapara × Yıllık oran × (Gün ÷ 365)

Burada oran ondalık olarak yazılır (%45 → 0,45). Türkiye'de bankalar çoğunlukla 365 gün esasını kullanır; bazı kurumlarda 360 gün görülebilir, sözleşmenizde belirtilir.

Stopaj: brütten nete

Mevduat faizi gelir olarak vergilendirilir ve banka bu vergiyi kaynağında (stopaj) keser; yani hesabınıza geçen tutar zaten nettir. Net faize ulaşmak için brüt faizden stopaj çıkarılır.

Stopaj tutarı = Brüt faiz × Stopaj oranı
Net faiz = Brüt faiz − Stopaj tutarı

Örnek: 100.000 TL, %45 yıllık, 32 gün

Diyelim ki 100.000 TL'yi 32 günlük vadede %45 yıllık faizle bağladınız. Önce brüt faizi bulalım:

Brüt faiz = 100.000 × 0,45 × (32 ÷ 365)
= 100.000 × 0,45 × 0,08767
= ≈ 3.945 TL (yaklaşık)

Şimdi stopajı düşelim. Örnek olarak stopaj oranını %15 varsayalım (gerçek oran vadeye ve hesap türüne göre değişir, aşağıda açıklıyoruz):

Stopaj = 3.945 × 0,15 ≈ 592 TL
Net faiz = 3.945 − 592 ≈ 3.353 TL
Vade sonu bakiye = 100.000 + 3.353 = ≈ 103.353 TL

Gördüğünüz gibi "yıllık %45" ilanı, 32 günlük vadede net olarak yaklaşık %3,35 dönemsel getiriye denk gelir. Rakamlar örnektir; kesin sonuç bankanın gün esasına ve güncel stopaj oranına bağlıdır.

Stopaj oranı sabit değildir

Türkiye'de mevduat faizi stopaj oranları vadeye (kısa vade genelde daha yüksek oranlı), para birimine (TL / döviz) ve dönem dönem çıkan Cumhurbaşkanı kararlarına göre değişir. Uzun vadeli TL mevduatı teşvik etmek için zaman zaman düşük hatta sıfır oran uygulandığı dönemler olmuştur. Bu yüzden hesap açarken bankadan güncel stopaj oranını ve net getiriyi yazılı olarak teyit etmek en doğrusudur.

Dikkat edilecekler

Bileşik getiri isterseniz vade sonunda anapara + net faizi yeniden bağlamanız gerekir; tek vadede otomatik bileşiklenme olmaz. Ayrıca vadeyi bozarsanız (erken çekim) çoğu bankada faiz işlemez veya çok düşük "vadesiz" oranı uygulanır.

Parametre ile mevduat getirini hesapla ve takip et →

Parametre'nin mevduat hesaplayıcısı brüt/net faizi ve stopajı senin için hesaplar; vadeli hesaplarını tek ekrandan takip edip vade sonu bakiyeni önceden görürsün.