Bir yatırımın "kaç para kazandırdığı" ile "alım gücünü ne kadar artırdığı" çoğu zaman aynı şey değildir. Aradaki farkı belirleyen şey enflasyondur. Bu yazıda nominal getiri ile reel getiri arasındaki farkı, neden önemli olduğunu ve nasıl hesaplandığını basit örneklerle anlatıyoruz.
Nominal getiri, paranızın rakamsal olarak ne kadar arttığıdır. 100.000 TL yatırdınız, yıl sonunda 160.000 TL oldu → nominal getiriniz %60'tır. Ekstredeki, hesaptaki gördüğünüz rakam budur.
Reel getiri, enflasyondan arındırılmış gerçek kazancınızdır — yani alım gücünüzün ne kadar arttığı. Aynı dönemde fiyatlar da arttıysa, cebinizdeki fazla para o kadar "değerli" olmayabilir.
Reel getiri = (1 + nominal getiri) ÷ (1 + enflasyon) − 1
Nominal getiri %60, aynı dönem TÜFE enflasyonu %50 olsun:
Yani "kağıt üstünde %60 kazandınız" ama enflasyondan sonra alım gücünüz sadece %6,7 arttı. Eğer enflasyon %65 olsaydı reel getiriniz eksiye geçerdi — para kazanmış görünüp aslında fakirleşmiş olurdunuz.
Basitçe nominal'den enflasyonu çıkarmak yaklaşık bir sonuç verir ama yüksek enflasyonda ciddi hata yapar. Doğru yöntem yukarıdaki bölme (Fisher) formülüdür; çünkü hem anaparanız hem de kazancınız enflasyona maruz kalır.
Kişisel harcamalar için TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi) en yaygın referanstır. Türkiye'de TÜİK aylık açıklar. Doğru hesap için "ortalama bir oran" yerine dönemin gerçek endeks değerlerini kullanmak gerekir.
Parametre ile reel getirini otomatik hesapla →Parametre, varlıklarının reel getirisini resmi TÜFE/ÜFE endeksleriyle otomatik hesaplar; her yatırımın enflasyondan sonra gerçekte ne kazandırdığını gösterir.